یبوست

1396_02_25_1

یبوست یک شکایت بسیار شایع در کودکان می باشد. زمانی واژه یبوست به یک کودک اطلاق می شود که او در هفته کمتر از سه بار دفع مدفوع داشته باشد یا اجابت مزاج دردناک و سخت و یا زمانی که مدفوع سفت و بزرگ داشته باشد.

علل یبوست:

اغلب یبوست مرتبط با رژیم غذایی بوده که حاوی اب و شیر کمی باشد به طوری که این مواد به حرکت مناسب روده ها کمک میکند. کودکانی که از غذاهای فن اوری شده ، فیبرها،  نان سفید و گوشت قرمز استفاده میکنند بیشتر دچار یبوست می گردند. استفاده از رژیم غذایی سالمتر غنی از مواد یا فیبر زیاد به طور مثال میوه ها. سیزیجات و مغزها و دانه ها میتواند از سفت و سخت شدن مدفوع جلوگیری نماید. گاهی اوقات برخی از داروها از جمله ضد افسردگیها. و ترکیبات حاوی اهن میتواند منجر به یبوست شوند .یبوست در شیر خوارانی که شیرشان از شیر مادر به شیر خشک و یا از غذای کودک به مواد جامد تغییر پیدا کرده است ممکن است دیده شود.

کودکان نوپایی که در مرحله اموزش توالت رفتن هستند گاهی دچار یبوست می گردند به ویژه اگر از سمت والدین اجباری جهت این آموزش در حالی که بچه هنوز آمادگی لازم را نداشته باشد وجود داشته باشد. برخی کودکان حتی زمانی که احساس دفع دارند از رفتن به توالت خودداری می کنند این امر میتواند به این علت باشد که دوست ندارند بازی مورد علاقه خویش را قطع کنند یا از والدین جهت رفتن به دستشویی کمک بگیرند .زمانی که احساس دفع خود را نادیده بگیرد حجم و قوام مدفوع سخت تر و سفت تر خواهد شد.

استرس و اضطراب نیز میتواند منجر به یبوست گردد. کودکان در مواقعی که مضطرب هستند مثلا رفتن به مدرسه جدید دچار یبوست می شوند. تحقیقات نشان میدهد که اضطراب و اشفتگی های روحی و روانی می تواند فعالیت روده را تحت تاثیر قرار داده و منجر به یبوست و یا اسهال گردد. یبوست در کودکان مبتلا به سندروم روده تحریک پذیر میتواند دیده شود. در این کودکان یبوست به دنبال اضطراب یا مصرف مواد غذایی محرک اغلب چرب یا تند دیده میشود.

کودکان با سندروم روده تحریک پذیر ممکن است به تناوب دچار یبوست و اسهال و نیز دل درد و گاز روده ای فراوان شوند.

علایم یبوست:

به خاطر داشته باشید که در بچه ها عادتهای اجابت مزاج متفاوت است .هر بچه ای که روزانه اجابت مزاج ندارد به معنی ان نیست که وی لزوما مبتلا به یبوست میباشد .یک کودک ممکن است به صورت نرمال سه بار در روز مدفوع کند و دیگری هر 3 روز یکبار دفع مدفوع داشته باشد.

بنابراین علایم یبوست در کودکان شامل موارد زیر میباشد:

1-اجابت مزاج کمتر از همیشه

2-اجابت مزاج دردناک و مشکل

3-فشار خیلی زیاد وارد کردن حین اجابت مزاج

4-دیدن خون در حین اجابت مزاج

5-اغشته شدن لباس زیر کودک به مدفوع

پیشگیری و درمان یبوست:

دادن مایعات زیاد به کودک: مصرف مایعات به خصوص اب فراوان در طول روز منجر به حرکت اسان تر مدفوع در روده ها میشود .مقدار مورد نیاز مایعات با توجه به سن و وزن کودک متفاوت است.اما به طور کلی کودکان سن مدرسه حدود 3-4 لیوان اب هر روز بایستی بنوشند.اگر شیرخوار شما در زمانی که غذاهای کمکی برای وی شروع میشود دچار یبوست میگردد .سعی کنید بعد از هر بار غذای کمکی اب جوشیده سرد شده به وی بدهید از اب میوه کمتر استفاده کنید.

در صورتی که یبوست ادامه دار یا شدید شد حتما با پزشک وی مشورت نمایید.

از مواد حاوی فیبر بیشتر در رژیم غذایی کودکتان استفاده نمایید:

غذاهای حاوی فیبر زیاد (مثل میوه ها. سبزیجات و نانهای حاوی سبوس) میتواند در پیشگیری از یبوست مفید باشد. مواد فیبری قابل هضم نیستند بنابراین کمک به پاکیزه کردن روده ها از طریق حرکت در طول روده میکنند. بر عکس مواد غذایی حاوی چربی. قند ها و نشاسته ای حرکات روده ها را کند میکنند.

به خاطر داشته اضافه کردن مواد غذایی حاوی فیبر را به تدریج انجام داده و همزمان مایعات بیشتری نیز به کودک خود بخورانید.

کودک شما در طول روز فعالیت بدنی کافی داشته باشد:

ورزش و فعالیت بدنی منجر به فعالیت روده ها نیز میگردد بنابراین کودک خود را به انجام فعالیتهای بدنی و ورزش تشویق نمایید. این فعالیتها میتوانند خیلی ساده باشند از جمله دوچرخه سواری.توپ بازی. و

برای کودک خود برنامه غذایی مشخصی تنظیم نمایید:

استفاده از برنامه غذایی مشخص منجر به عادات شخصی اجابت مزاج میگردد.بهتر است صبحانه کمی زودتر از موعد رفتن به مدرسه به کودک داده شود تا کودک زمان مناسب و ارامی جهت اجابت مزاج قبل از مدرسه داشته باشد .بهتر است کودک حداقل 10 دقیقه در ساعت مشخصی در طول روز (بهتر است بعد از صرف غذا باشد)بر روی توالت بنشیند و از عجله در بیرون رفتن از توالت بپرهیزد.

نکته:

بدون مشورت با پزشک کودک خود از مصرف هر گونه داروهای شیمیایی یا گیاهی جهت درمان یبوست در فرزند خود خودداری نمایید.

تهیه شده توسط : دکتر سارا نخعی زاده – متخصص کودکان و نوزادان

اردیبهشت 1396